Aarogyasri to equip the hospitals of the upper castes

This is in reference to the article: ‘Aarogyasri Healthcare Model- Advantage Private Sector’ (EPW, vol. XLVI, No. 49). That the upper caste leadership-based political parties and governments have been using the State to the advantage of the upper castes at the cost of the marginalized communities is no secret in India. The experience in the implementation of the land reforms, policy of reservations and numerous other State welfare and developmental measures – by the governments both at the Centre and State units – amply demonstrates this scandal. One of the main aspects of this experience has been that in the process of using the State, the upper castes are making every effort to weaken the State and at the same time, exploring all the possibilities in developing and strengthening the private sector.  For in the private sector they are in absolute command, run businesses at their will and most importantly they can do away with the marginalized sections. In the sense, there is no provision for reservations in the private sector and hence, they can prevent the unwanted sections from that sector, at least in the higher levels of the hierarchy of organizations, where the pay and prestige is higher.

The case of Andhra Pradesh is a classic example, where the upper castes have encroached upon, controlling and commanding virtually every field of activity.  The seeds of this process were sown during the chief minister-ship of late N T Ramarao (NTR) and watered by Nara Chandrababu Naidu with utmost diligence. And this has taken altogether to different heights during the regime of Y S Raja Sekhara Reddy (YSR).  Although some people acclaim YSR as the only daring chief minister in the annals of the political history of modern AP, many others are astounded by the novel ways in which he robbed the AP state and distributed the spoils among his kith and kin, particularly his businessman-turned-politician son Jagan Mohan Reddy, and his son-in-law Anil Kumar. Many programmes, such Jalayagnam (irrigation projects) were said to be pursued for the welfare of the people of the state, in reality they are pursued to equip the upper castes. For instance, it has been claimed by the State government that so far it has spent over Rs. 65,000 crore since 2004 on various irrigation projects with the aim of providing irrigation to an extent of 71 lakh acres. Numerous corruption charges have been leveled against this programme that it has been charged by the Public Accounts Committee (PAS) of the state legislature that the contractors have siphoned off anywhere between Rs. 60 crore and Rs. 150 crore in each of the Jalayagnam projects. But two pertinent questions here are: who are the contractors of these irrigation projects, and to whose lands the irrigation facilities are provided for? These questions needs to be probed, for the Dalits and other marginalized sections in the state have been struggling for a long-time with a demand of one acre of land for each family. The state government has been suppressing this land struggle of the marginalized sections most brutally, and so we knew that the land under the irrigation projects belong to the upper castes and to extent middle castes, but not to the Dalits, Adivasi and other marginalized sections of the state.  It may not be out of context to mention that while the state is most brutally repressing the land demands of the poor, it has been more generous in allocating hundreds of acres of land to the private companies, particularly companies that belong to the upper castes.

 The fate of the Aarogyasri is also no different from the programme of Jalayagnam. The avowed aim of the scheme, it was claimed by the state government, was to provide ‘health for all’. One of the main objectives of the Aarogyasri is to improve access of BPL families to quality medical care for treatment of diseases involving hospitalization and surgery.  But the question is, why to involve the private hospitals? It has been stated that the private hospitals have latest equipment and have dedicated staff, who could be available 24 hours and seven days a week. That the word dedication needs to be understood from the point of the fat salaries that the private hospitals offer to its professionals is something that is undisputable.  But I certainly failed to understand the reasons for the lack of latest equipment in government hospitals! For me such state of affairs is nothing but the unwillingness on the part of the government to equip its hospitals, the unwillingness that has been inspired by the larger agenda of the upper castes-led governments – weaken the State and place everything under the control of the private sector.

 I think one has to assess the Aarogyasri from the points of implications of the programme in the short and long-runs. Viewed from the former point of view, it is absolutely an excellent programme as it allows the poor to avail the corporate healthcare facilities hitherto available only to the upper and middle strata of the society. Personally I knew a few cases among the Malas (SC) and Yanadis (ST) inGuntur, where but for the Aarogyasri they would not have entered premises of super-specialty hospitals and get treatment. Thus, the poor need not die because they cannot afford the expenses of the medical treatment. For me, by facilitating such sort of accessibility the State has restored the lost respect and dignity to the poor.

 However, if one were to view the programme from a different perspective, in the name of the healthcare of the poor the corporate hospitals have been the major beneficiaries. Earlier no corporate hospital would give any concession to the poor people, now organizing health campaigns in rural villages and welcoming the poverty-stricken patients with red-carpet. This way the hospitals of the upper castes have been earning huge amounts of government’s money.  It should be noted here that a majority of the corporate hospitals, such as Kamineni, Pinnamaneni, Yashoda, Lalitha, Apollo and all others are owned by the Kammas and Reddys in the state. This means that by pumping the money to such hospitals the government is actually equipping the hands of upper castes and strengthening their control over the healthcare in the state.  To that extent the government is the key culprit in weakening the government-run hospitals.

 Weakening of government-run hospitals has larger implications.  To note two of the main implications: first, there is no guarantee for the permanency of the scheme.  The chief-ministers that succeeded YSR, who initiated the Aarogyasri programme, paying scant attention to the everyday functioning of this programme.  In the next legislative elections if the Telugu Desam Party wins, then there is no guarantee of the continuation of the programme. If the programme were to be withdrawn, then the poor people will not have access to the corporate healthcare, which force them to get back to government-run hospitals. Since, the government hospitals have already became redundant, the poor are left with no option but to sell their meager assets and buy health from the corporate hospitals.  In other words, by not equipping the government-run hospitals, the upper caste-run governments are preparing the death-traps of the marginalized sections. Secondly, the weakening of the government hospitals results in the further diminishing of the scant government employment opportunities for the general public, particularly to the Dalit, Adivasis and Other Backward Communities. Such a state compels the trained professionals to touch the doors of the upper castes’ corporate hospitals, where caste not the qualification and merit of the candidates determines their place in the organizations. In a way, the strong State is the only panacea for the oppressed marginalized sections and it is time that the leaders of all the marginalized sections concentrate their efforts towards strengthening State.

(Economic and Political Weekly rejected this response) 


Leave a comment

Filed under For Social Justice

Book Review on Pasunoori’s LADAAYI

This article was published in Andhra Jyothi (Vividha 01/02/2011)

ఒడువని శోకం.. ఉప్పొంగిన భావావేశం

‘మా భూమెందుకు పడావు పడ్డది?
మా అయ్యెందుకు పురుగుల మందు తాగిండు?
మా అన్నెందుకు కొలువు లేని గాయిదోడైండు?
నేనెందుకు సావుకైనా తెగిస్తున్నా..??’ అనడుగుతున్నడు పసునూరి రవీందర్.

భౌగోళిక విభజనలకు ముందు మానసిక విభజనల సరిహద్దురేఖ మీద నిలబడ్డ హృదయం సంధిస్తున్న ప్రశ్నలవి. ప్రాంతీయ చైతన్యం సామాజికంగా, సాహిత్యపరం గా నిండి ఉన్న నేల మీద ఉన్న ఏ కవి అయినా ఇవాళ సంధిస్తున్న ప్రశ్నలివే. సీమాంధ్రలో కోస్తాంధ్ర ప్రాంతానికి చెందిన ఒక సాహిత్య అధ్యయనపరునిగా, పరిశోధకునిగా ఈ దీర్ఘకవిత చదివిన తర్వాత నాలుగు వాక్యాలు రాయాలనిపించింది. విస్తృతమైన జీవన సంఘర్షణను చిత్రించడానికి తెలంగాణ కవులు అనివార్యంగా ఎంచుకుంటున్న సాహిత్య రూపం దీర్ఘకవితే. ఆ విధంగా తెలంగాణ కవి తన సుదీర్ఘ పోరాట చరిత్రను అక్షరాలకు ఎత్తడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు.

మరులుగొలిపే అతివ అందాల విందుకై అర్రులు చాచే మగాడు సృష్టించిన సాహిత్యం లాంటిది కాదు తెలంగాణ సాహిత్యం. తిండి లేక ఎముకల గూళ్ళైనవారు.. పొట్టలు అతుక్కపోయినవారు పొత్తికడుపు నుండి పెట్టిన పొలికేకలే తెలంగాణ సాహిత్యం. అందుకే ఇందులో నవయవ్వనంతో మిసమిసలాడే వరూధినిలాంటి పడతులు, పచ్చటి పైర్లు, సెలయేటి గలగలలు, కోయిలమ్మల మధుర గానాలు కనపడవు, వినపడవు. మూడుపదులు కూడా నిండకుండానే ఎండిపోయిన రొమ్ములతో ముడుతలు పడ్డ ముఖాల అమ్మలుంటారు.  నెర్రెలిచ్చిన పంటపొలాలు, ఎండిన చెరువులు, మేతలేక నీళ్లు లేక కబేలాలకు తరలే పశువులు.

ఇంతటి దారుణ పరిస్థితులలోను, మొక్కవోని ధైర్యం గల చాకలి అయిలమ్మ వీరత్వం తెలంగాణ సాహిత్యం సొంతం. బతుకంటే పోరాటమని, బతుకంటే ఆత్మాభిమానమని, బతుకంటే మానవత్వంతో జీవించడమేనని చాటిచెప్పేదే తెలంగాణ సాహిత్యం. అట్టి తెలంగాణ సాహిత్య వారసత్వాన్ని, ఒరవడిని అందిపుచ్చుకున్న కవి పసునూరి రవీందర్ గుండె గొంతుకలో నుండి ఉప్పొంగిన భావావేశమే ‘లడాయి’ దీర్ఘ కవిత.

సెలుకల మీద సిలుకలు/ఎండిన సెరువుగట్ల మీద పిట్టలు/గుంపులు గుంపులుగా…/ఎండిన బాయి గుండెకోతను/తలాకొంచెం వలపోస్తుంటయి నీళ్లు లేక పడావుపడ్డ భూమి పంటలు పండక, తిండికి మెతుకు లేక ఊళ్లో బతుకు భారమైతే కూలీ వెతుక్కుంటూ పట్టణాలకు తరలివెళ్లే అవ్వ అయ్యలను సాగనంపుతూ ఉబికి వచ్చిన కన్నీళ్లకు అక్షరరూపం ఈ దీర్ఘ కవిత. వానలు పడక ఏసిన పంటలెండిపోతే ఎదురింటి ఎంకన్న తాత, పక్కింటి సోమన్న కాక, పంటలకు పెట్టవలిసిన పురుగుల మందు తమ నోట్లో పోసుకొని నురుగులు కక్కుకుంటూ ఎందుకు చనిపోతున్నారో ఒంటరిగా చేసుకున్న సుదీర్ఘ ఆలోచనే ఇదంతా.

‘లడాయి’ దీర్ఘకవిత ఛిద్రమైన నేటి తెలంగాణ గ్రామీణ ముఖచిత్రాన్ని, సీమాంధ్ర ఆధిపత్యాన్ని, తెలంగాణ విద్యార్థుల పోరాట పటిమను ఆవిష్కరించింది. అందులో మనకు ఆకలికేకలు వినబడుతాయి. ఎముకల గూళ్లుగా మారిన రైతన్నలు, బీడుపడి నెర్రెలిచ్చిన భూములు కనబడతాయి. కన్నబిడ్డల్ని సైతం అమ్ముకునే అమ్మలు కనపడతారు. తాను పుట్టిన నేల మీద రెండు నదులు ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ అందులోని నీళ్లు ఎందుకు దక్కడంలేదో ఒక తాత్విక చింతనను కవిత్వమై కురిపిస్తాడు. సుభిక్షంగా ఉండాల్సిన గడ్డ, క్షామంతో ఆకలికేకలతో అల్లాడుతున్నది.

ఉబికివస్తున్నదుఃఖాన్ని పంటిబిగువున ఆపుకుంటూ చెప్తాడు తమ నోటికాడి కూడులాంటి గోదావరి నీళ్లను కాజేస్తున్నవాడికి, తన కన్నీటిగాథ పట్టదు. ఒక్క పంటకోసమే తెలం గాణ రైతుకి చాలా కష్టమైతుంటే, ఆ నీళ్లను దోచుకపోయినోడికి మూడేసి పంటలు పండించడం ఏమి న్యాయమని ఆ గోదావరినే ఆ్రర్థంగా నిలదీస్తాడు పసునూరి.

గల గల మాటల/స్మృతిరూపమా.. గోదారి తల్లీ/మా దూప కూడా తీర్చని అందాల జాబిల్లీ! నీ నిండా పారుతున్నవి నీళ్లు కావు/అవి మా కన్నీళ్లు -అంటాడు.

పాఠ్యపుస్తకాలలో కోస్తాంధ్ర వారి సాంస్కృతిక విషయాలకు సంబంధించిన పాఠాలు మాత్రమే ఉండి తాము పుట్టి పెరిగిన సాంస్కృతిక వాతావరణానికి సంబంధించిన విషయాలు ఎక్కడా లేకపోవడమే తెలంగాణ పట్ల కోస్తాంధ్ర వారు ఆచరిస్తున్న అంటరానితనమంటాడు.

అర్థం కాని అట్లతద్ది పండుగ/ నా పుస్తకంలకు ఎట్లచ్చిందో/నా బతుకమ్మ పండుగ అంటరానిదెట్లయ్యిందో/ఒక్క పీరియడ్‌లోనైనా చెప్పలేదెందుకు సారు?! -అంటాడు. న్యాయం కావాలని రోడ్డెక్కిన వారిని నేరగాళ్లుగా హింసించడాన్ని ఖండిస్తాడు. పట్టుపడని లౌక్యాన్ని, పాలుపోని కోపాన్ని అక్షరాలకెక్కిస్తాడు. మా డొక్కల ఊపిరి ఉద్యమాలనే శ్వాసిస్తది/మా గొంతులు నినాదాలను మాత్రమే ఉచ్ఛరిస్తయి/మా నోళ్లల్లో పోరాట పాటలు మాత్రమే/జీవనదులై పారుతుంటయి…

మనిషి ఎంత పేదరికాన్నైనా భరిస్తాడు కానీ, అవమానించడాన్ని, అంటరానితనాన్ని ఆపాదించడాన్ని మాత్రం భరించలేడు. మన దేశంలో దళితుల పోరాటం, అమెరికాలో నల్లజాతీయుల ఉద్యమాలు ఈ విషయాన్నే పదే పదే చెబుతున్నాయి. ఇవాళ్టి తెలంగాణ ఉద్య మం కూడా ఈ సత్యాన్నే ప్రకటిస్తున్నది.

తెలంగాణ అంతలా ఆగ్రహించేదాకా, ఆవేశపడడంలో, ఆక్రోశపడడంలో గల కారణాలకు మూలమని సీమాంధ్రీయులను కాస్త కటువుగానే అడుగుతున్నాడు. ఎముకల గూళ్లుగా మిగిలి/బక్కరైతుల దుఃఖం వినండి/తిరిగిరాని శవాలవుతున్న/ పాలమూరు కూలీల కన్నీళ్ల తడిని తాకండి/తిండికోసం/కన్న బిడ్డలనమ్ముకునే పేదరికాన్ని/నిండు మనసుతో గుండె తడమండి/చేతికండిన కొడుకుల్ని/ఉద్యమాలకు అంకిత మిచ్చి/గుడ్డి దీపం వెలుగులో/కుమిలి యేడుస్తున్న తల్లుల/ఒడవని శోకంరా మా తెలంగాణ -అంటున్నాడు.

ముసుగులు తొలగించమని సీమాంధ్రీయులను పసునూరి అడుగుతూనే తెలంగాణ వాకిళ్లు కళకళలాడుతుంటే, తెలంగాణ జెండా రెపరెపలాడాలంటున్నాడు. బంతిపూత అందాలను చూసి పాలబుగ్గల పసిపిల్లలు ముసిముసిగా నవ్వుకుంటూ, కేరింతలు కొడుతున్న సుందర స్వప్నాన్ని కంటున్నాడు పసునూరి తన ‘లడాయి’ కవితలో. ప్రజా ఉద్యమాన్ని ప్రేమించే, అభిమానించే వారందరూ చదువతగింది ఈ ‘లడాయి’.

– సాంబయ్య గుండిమెడ
పాలక్కాడ్, కేరళ,
‘లడాయి’ తెలంగాణ దీర్ఘ కవిత, కవి: పసునూరి రవీందర్
ఒరవ్వ ప్రచురణలు, ప్రతులకు: అన్ని పుస్తక కేంద్రాలు, వెల: 25/-


Filed under సామాజిక న్యాయం కోసం

నూతన వ్యవస్థను నిర్మిద్దాం! (Let’s Construct a New System)

ఎంతో చెప్పాలని ఉండే
కాని కొంచం కూడా చెప్పలేక పోయాను !
చాలా రాయాలని ఉండే
కాని ఏమీ రాయలేక పోయాను !

నా మాట విని
కడుపులో దేవినట్లు
ముఖం పెట్టాడు !
నా రాత చూసి
కుక్కలు చించిన విస్తరిలా ఉందని
విసిరికొట్టాడు !

నా మాటని
వాడు పలికే తీరులోనే
పలకాలంట ?
నా రాతని
వాడు నిర్ధేశించిన వ్యాకరణంలోనే
వ్రాయాలంట ?

ఆ మాట తీరులో – ఆ వ్యాకరణంలో
దాగున్న అసలు కుట్ర తెలియక….

అయ్యోరికి జబ్బు చేసిద్దేమోనని
నా నోరు మూసేసుకోని
మూగోడినయ్యాను !
అయ్యోరికి కోపం వచ్చిద్దేమోనని
నా రాత చెరిపేసుకుని
తలలేనోడ్నయ్యాను !


నా ఆజానుబాహు దేహం చూసి
కొండలా ఉన్నానని
ఎద్దేవా చేశాడు !
నా దిట్టమైన కండలు చూసి
ఏనుగులా ఉన్నానని
న్యక్కారం చేశాడు !

నన్ను కొండను చేసి
నా పైన ఆడు తపస్సు చేసుకున్నాడు !
నన్ను ఏనుగుని చేసి
ఆడికి అంబారిగా మార్చుకున్నాడు !


ఆడికి తెలియదు !
కొండ క్రింద మంట ఉంటుందని
ఆ మంటకు
కొండ బ్రద్దలవుతుందని !
ఆడికి తెలియదు !
ఏనుగు కోపిష్టిదని
అంబారెక్కినోడిని లాగి విసిరేసిద్దని !


ఇప్పుడు నేను
బ్రద్దలయి కొండన్నుండొచ్చిన
క్రొత్త దావానలాన్ని!
ఇప్పుడు నేను
రోషమొచ్చి ఘీంకరిస్తున్న
రోష గజాన్ని!

నేను బ్రద్దలయినప్పుడే
నా మీద కూర్చున్నోడు
బ్రద్దలయ్యాడు !
నా మొదటి ఘీంకారంతోనే
నా పైన సవారి చేస్తున్నోడు
క్రిందపడి హహకారాలు చేశాడు !

ఇప్పుడు నేను
నన్నులా కాకుండ
మన్నులా చేసినోడిని
సాగనంపుతాను !
ఇప్పుడు నేను
నా చేతులతోటే
నా రాతను తుడిపించేసినోడిని
తరిమికొడతాను !

ఇప్పుడు నువ్వూ – నేనూ, మనం
మన భాషలో మాట్లాడుకుందాం !
ఇప్పుడు మనం
మన భాషలో వ్రాసుకుందాం !
ఇప్పుడు మనం
మనదైన ఓ నూతన వ్యవస్థను
నిర్మిద్దాం !

9 అక్టోబర్, 2007, లండన్.
(జిలుకర శ్రీనివాస్, పసునూరి రవీందర్ ల ‘నిర్ధేశాత్మక వ్యాకరణం – ప్రాదేశిక భాషలు’ వ్యాస ప్రేరణతో)

12 అభిప్రాయాలు
# C.R.Khanna 01 నవంబర్ 2007 , 4:39 am
చాంధస భావాల మీద కవితాయుధంతో
మెరుపు దాడి ప్రకటించిన
కవి సాంబయ్య గారికి
ఎన్నో సంవత్సరాలుగా
నిమ్నజాతి భాషా,సంస్కృతుల మీద
చేస్తున్న అణిచివేతను
ముక్కు సూటిగా ప్రశ్నించిన తీరు అద్భుతం.
ఇప్పటి వరకు
పుస్తకాలు చదివి మాత్రమే
స్పందించి రాసిన కవిత్వం చూసాము.
కానీ ఇలా
ఒక వ్యాసం చదివి స్పందించి
కవిత్వమై ప్రవహించడం
కొత్తగా ఉంది.
చక్కని కవితకు మరోసారి

# శ్రవణ్ 02 నవంబర్ 2007 , 8:43 am
అద్భుతం. ఆత్మగౌరవం లేకుండా ఏదీ సాధించలేం. ఖన్నా గారన్నట్టు ముక్కుసూటిగా ప్రశ్నించారు. ధన్యవాదాలు.

# Suresh K Digumarthi 06 నవంబర్ 2007 , 5:15 am
ప్రతీ వాక్యంలోనూ మన జీవితం. ఈ కవిత చదువుతూ వుంటే నేనే మంటయి కాల్చేసినట్టు, ఏనుగై విసిరేసినట్టు, నన్ను నేను నిర్మించుకున్నంత ప్రోత్సాహం కలిగింది. ఈ ఉద్యమంలో అందరూ భాగస్వాములమవుదాం. కవి గారికి, రచయితలకు నా ధన్యవాదాలు.

# నాగరాజు 31 జులై 2008 , 2:14 pm
సాంబయ్య గారు మీ కవిత చాల బాగుంది.తరతరాలుగా దలితులను విద్యకు దూరంగా వుంచడమే కాక,వీరు నేర్చిన దొంగల భాషను దలితులకు అంటగట్టడమూ,దలితుల ప్రతిభను వీల్లు ఏర్పరిచిన ప్రమాణాల కింద పాతిపెట్టడం జరిగింది.కానీ నేడు దలితుల ఆత్మగౌరవ ఫోరాటాలు,తమదైన ప్రత్యేక సాహిత్యం హర్షించదగినవి.

# athaluri vijaya lakshmi 10 డిసంబర్ 2009 , 7:10 am
ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూసిన పదోన్నతి వచ్చేసింది
నేనిప్పుడు ఆఫీసర్ని యాభైమంది కార్మకులపైన ఆజమాయిషీ
అందులోనూ మహిళా కార్మికులపైన
ఇంకేం ఇంతకన్నా ఏం కావాలి?
మొదటిసారి అధికారహోదాలో ఆఫీసులో అడుగుపెడుతుంటే ఒళ్ళు తెలియలేదు
వాళ్ళందరిచేతా వంచిన నడుము ఎత్తకుండా పని చేయించాల్సిన బాధ్యత నాది
వాళ్ళ అటెండెన్స్, వాళ్ళ లీవులు, వాళ్ళ జీతభత్యాలు
ఇవన్నిటినీ పర్యవేక్షించాలిసిన బాధ్యతకూడా నాదే
నామీద ఎంత నమ్మకం లేకపోతే ఇంతపెద్ద పదవి ఇస్తారు
ఈ నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవాల్సిన అవసరం చాలాఉంది
కారణం మరో ప్రమోశన్ రావాలికదా
సెంటిమెంట్లు పక్కనపెట్టి అధికార దర్పాన్ని ఆహ్వానించాను
రోజూకన్నా విభిన్నంగా అధికార దర్ఫంతో ఆఫీసులో అడుగుపెడుతుంటే
తమశా అనుభవం
బెదురు చూపులతో, బిక్కు, బిక్కుమంటూ చూస్తూ నమస్కారాలు
మహారాణి వెనకాల చెలికత్తెల్లా నిశ్శబ్దంగా అనుసరిస్తూ వస్తోన్నపాదాలు
తెచ్చిపెట్టుకున్న గంభీరంతో అటెండెన్స్ తీసుకుంటోంటే
ఇరవై ప్రెజంటులు, ముప్ఫై ఆబ్స్ంటులు
సంజాయిశీ అడిగిన అధికారం …..సమస్యల చిట్టావిప్పబోతుంటే వినడానికి తిరస్కరించిన అహం
ముందు ముందు ఆబ్స్ంట్లు అంగీకరించబడవన్న వార్నింగ్
నా కళ్ళల్లో సూర్యకాంతిపూవులా విచ్చుకున్న ఆనందం
వాళ్ళ కళ్ళల్లో కొడిగట్టిన కాంతి తరవాత కనిపించే వి’శాదం
అధికారపొరలకు కనిపించని దైన్యం
సాయంత్రం నా వెనక వాళ్ళందరి కాన్వాయి
రాజు వెడలె రవితేజములలరగ అనుకుంటూ
సెక్యూరిటీ సాయంతో బయలుదేరిన బ్యూరోక్రట్ ల దర్ఫం
ఒళ్ళుతెలియని ఆనందం సహజత్వం కోల్ఫోయిన అధికారం
ఇంతలో కలిగిందో అనుభవం గుండె చెదిరే విశాదం
కడుపుకోసం… కన్నపేగు కోసం మహిళా కార్మికుల వెతలు
గుండెల్ని మెలిపెట్టే కతలు
కాళ్ళూలేని పిల్లలు, మెదడు ఎదగని కూనలు
కాటిన్యం ప్రదర్శించినరోజు బయట పడిన వాస్తవాలు
తాగివచ్చే భర్తలు క’శ్టార్జితం కరిగిస్తూ ఇదేమని అడిగినందుకు
కాళ్ళూ కీళ్ళూ విరగగొట్టే రాక్షసులు
అదిలించినరోజు ఎగసిపడిన గుండెలు
కదిలిస్తే కాలవలైన కన్నీళ్ళు
కదిలితే చెదురుతుందేమోనన్న భయంతో
అధికార పీటంకోసం ప్రదర్శించిన కాటిన్యం
కరిగినీరవుతోంటే కళ్ళముందుకు ఎదురీది వస్తోన్న మానవత్వం

అత్తలూరి విజయలక్షి

Leave a comment

Filed under సామాజిక న్యాయం కోసం

The Death of my Hero

Day before yesterday my grandmother (Nagabhushanamma), who has been my main source of inspiration, had died. Although she was 81, we never heard her complaining about her health. She was so perfect that we never expected such a sudden death. She was very hard working woman. I was told that she worked in an agricultural field even two days before her death. She is very fond of people and helped generously to whoever knocked at her door. I am sure she will be missed by all those people who have had met her. She is the main bridge between me and my family, and with her death everything has collapsed.
She was very happy when her photograph appeared in Enadu newspaper, along with mine, when I left for London for the first time. And she was very proud to release my book on Categorization. I never knew such a hardworking, compassionate, genuine and generous lady in my life. She is my hero.

Sam Gundimeda
Vijaya Sai Residency
Tenali (8th July, 2010)

Leave a comment

Filed under For Social Justice

What is Justice and what is Democratization in our caste-based society?

What is Justice and what is Democratization in our caste-based society?

For the last four days (21 June, 2010 onwards) I am staying in Indian Social Institute (ISI) Bangalore to read David Mosse’s book: ‘Cultivating Development’ and reflect upon what we have been doing on our own project ‘Cast(e) out of Development’.  On 25th June, the ISI organized a talk on Human Rights.  The title of the talk: ‘The Psychology of Torture: Democratization for Constructing Cultures of Peace’.  The talk is presented by Ms. Nandana Reddy.  She is the director of ‘the Concerned for Working Children (CWC).

The entire talk revolves around two key ideas: (a) eye for eye, and (b) if a person slaps you on one cheek then, show him/her other cheek too. While the first idea comes from the Old Testament and the second one from the New Testament. She rejected the idea and arguments centered on the first idea (eye for eye).  For revenge in the form of torture results further torture and it goes on.  So where do we end?

Compromise/Reform VS Justice

The speaker, Ms. Reddy, narrates a personal incident that took place sometime ago in Sri Lanka among the Tamil Children. During the time of thick conflict between the Sinhalese and Tamils in Sri Lanka the speaker, Ms. Reddy went there to work among the Tamil children, who lost their families and relatives due to the conflict. It appears that one of those days she found that a boy beats-up another boy.  The latter is slightly weaker than the former thus, could not retaliate and began to cry.  Ms. Reddy told them a story (which she does not remember) and by the end of the story, the second boy, who was victim, got-up and said ‘sorry’ to the first boy, the victimizer, in turn, the first boy also said ‘sorry’ to the second boy. And Ms. Reddy asked the two boys to shake their hands and be friends.  Thus, the essence of the story is that, it is true that the first boy tortured the second boy. If the second boy takes revenge, in the form of the torture, on the first boy, then the act would lead to perpetuation of torture.  Instead, they both apologized to each other, and thus, there ended the problem.

Although I have a catholic up-bringing I cannot subscribe to Ms. Reddy’s conclusion.  For in the Tamil boys’ incident there is no ‘justice’. In the sense, the first boy is in advantageous position by the sheer fact that he was the victimizer and not the victim.  So he can afford to say sorry, because he is not going to lose anything. In fact, his ‘sorry’ would ensure protection from the second boy, who may, after sometime, take revenge on his victimizer. What about the second boy – the victim? Is the first boy’s ‘sorry’ do any justice to him? No, certainly not. In fact, the compromise only results in the further victimization of the victim.  In the sense, the second boy was already a victim because of the fact that he was beaten-up by the first boy.  Now, the compromise with his victimizer without justice would only results in his victimization for the second time.  Moreover, the fact that he has live with the fact that he had to compromise with his victimizer without justice is a form of torture, with which he has to endure with throughout his life. Interestingly, this is not the case with the victimizer. The compromise, in addition to buy him a permanent security from his victim– as mentioned above, would inculcate a sense of pride, because he was able to torturer a person and yet, got scot-free for his bad deed.

Although Ms. Reddy appears to appreciate the argument, she did not agree with it.  She defended her argument of compromise from a different point of view – the rape.  Rape is a form of physical as well as mental invasion of a woman by a man without her consent.  Since she is being tortured, what could be her revenge? Revenge for rape is nothing but raping the same man – sort of eye for eye. But, is that going to do any justice to the victim of rape? – questions Ms. Reddy.  If raping of victimizer (the man) is not going to do any justice the victim (the woman), then what should be our next step? Reforming the victimizer – an idea upon which our modern system of prisons have been built.  I am not convinced, for the idea behind the ‘reform’ is that reforming the victimizer so that he would feel sorry for what he has done, and also that he would not commit the same mistake of rape in the future. Reforming the victimizer for the above two reasons is fine, but, where is the justice to the victim?  We have to stop our discussion on the ideas of justice to the victim and reform the victimizer due to lack of time.

Although I require further study in order to arrive at a viable conclusion on the ideas of ‘compromise with victimizer’ and ‘reforming the victimizer’, as of now, I think that either compromise or of reform – without justice to the victim – are not only form of injustice but importantly also forms of torture and humiliation, with which the victim is hammered by in his mind day-in and day-out.  As such the justice to the victim, in my opinion should have two components: one, compensation to the victim in the form of money.  This money, in the first instance, should come from the victimizer himself.  I do not approve the idea of compensation from the State.  It was not the State, which has committed the mistake, but it was the victimizer, and hence, it was the latter that should pay the compensation and not the former. Of course, in case the victimizer is not in a position to compensate then the State can jump into the vacuum; second, punishment to the victimizer.  Here I do not subscribe the Old Testament’s idea of justice – eye for eye-, but certainly the victimizer has to undergo certain form if punishment, say of prison sentence, which would ultimately lead to his reform – a kind of compromise between the justices of Old Testament and New Testament.


Although democratization has been one of the key aspects of Ms. Reddys’s talk, she did not touch upon that aspect either theoretically or how one could democratize the Indian society. Instead, she causally touched upon how India has been a caste-based society, and how Bangalore has been changing right in front of our own eyes without either our participation or our say in the so-called development.

Now, I am somewhat skeptical about those upper castes that speak about the caste-based inequalities without giving-up the advantages, respect and recognition they gain simply because of their caste location in the hierarchy. What pains me more is to see that the upper castes that speak of high theory of egalitarianism do not even give-up, at least symbolically, their caste-based identities. For instance, the speaker Ms. Nandana, who is lamenting caste-based inequalities, while continuing to holding on to her upper-caste ‘Reddy’ identity (Ms. Nandana Reddy). I do not understand how and why the upper caste intellectuals do not see that holding on to the ascriptive identities, such as Reddy and Sharma, etc., goes against the principles of democratization, the high theory that they always love to harp on.

Moreover, I am not sure whether the upper castes are aware that by their act of holding on to the caste-based identities they are actually torturing the lower castes day-in and day-out?  Theoretically speaking, in an egalitarian society every human being is equal to every other human being. And in that society it may that some people are given importance, recognition and due respect because they did what did that earn them importance and recognition by others.  It may be that others are jealousy of the achievers because they could not achieve what the achievers have achieved. Yet, they cannot help but appreciate the achievers because the achievements are achieved through their individual (earned) capacities and not by imposed capacities. But in our society as the caste identities are imposed upon us, we are forced to acknowledge and recognize the superiority of those people that are born into upper caste categories, irrespective of those upper caste-born individuals’ capabilities and capacities. Concurrently, we are forced to mis-recognize the worthiness of the others because they are born into the lower caste categories.  To explicate this point further, the ‘Reddy’ caste identity is acknowledged by the wider society as the identity of respect and recognition. Thus, the Reddys feel proud to attach their caste identity to their names.  But the lower caste identities, say the identity of the Madigas or Holeyas, are stigmatized and mis-recognized. So the people that come from these castes do not feel proud to attach their caste identities to their names.  In other words, while the upper castes are capacitated by the society at large to feel proud of their caste identities, the lower castes are incapacitated to feel any proud of their caste identity, again, by the same society in which they are part and parcel.  And so thus, the incapacitated lower castes are always mentally tortured because they cannot claim recognition or respect to the identities, which are imposed upon them.

If this is the case, how do we achieve equality, at least some kind of symbolic equality – if not a substantive equality, in our highly segregated and in-egalitarian society? This is something that those people who wanted to see democratization in their society should ponder about.


Sam Gundimeda  (in ISI, Bangalore –  Saturday, June 26, 2010).

Leave a comment

Filed under For Social Justice

Dalits worst hit in floods

In Telugu language there is a saying: శవాలమీద చిల్లర ఏరుకునే రకాలు (Savaala-meeda chillara erukunea rakaalu) (picking-up the money (generally coins) thrown upon the corpse. I do not know about the burial customs elsewhere, but in AP while taking the corpse to the burial ground people throw coins upon the dead body as a mark of respect. And generally two kinds of people pick up this kind money: (a) the poorest of the poor (this category of people generally belongs to the lower castes, especially the Dalits, and (b) misers (although we found this kind of people across the caste and communities, it is generally misers from upper castes pick up the coins from the dead bodies.

When it comes to the welfare issues of the Dalits, it is our experience that caste Hindu officials usurp a major percentage of the welfare money. Pathetically and shamefully it is not just the welfare money, sometimes it is also the money that is given for the relief and rehabilitation of the Dalits. Dalit were the worst hit by the last year floods AP, partly due to their deprived status and partly due to apparent discrimination and apathy by the officials – says a report by the National Dalit Watch.



Filed under For Social Justice

What is powerlessness in the Indian context?

What is power and powerlessness in Indian context?

Academics like Amartya Sen, who comes from the upper caste background in India, goes around the world and give lectures on incapacities, lack of freedom, and powerlessness and so on. For instance, Sen’s lecture in London: http://www.demos.co.uk/events/annual-lecture-2010-hd. They also see that they talk about gender discrimination in the West and racial discrimination – again in the West and apartheid South Africa.  In this process they quote Western intellectuals and non-Indian subaltern intellectuals, such as Mary Wollstonecraft’s wrath and bitter irony about the subjugation of women and her cool reasoning against gender hierarchy in her 1792 classic, ‘A Vindication of the Rights of Woman’ and Steve Biko‘s remarks on “powerlessness” in the apartheid-based South Africa in the 1970s.

But these Western-based Indian intellectuals seldom talk about casteism of the upper castes, gender as well as caste discrimination against the Dalit women.  And I have hardly come across these academics quoting intellectuals and philosophers that come from the lower caste background, such as Mahatma Phule, Baba Saheb Ambedkar, and Manyavaar Kanshi Ram and others.

What is power and powerlessness in Indian context? – Being born into an upper caste community and the practice of upper casteness is power and born into a lower caste community and continuing to suffer under the thraldom of the upper castes is powerlessness.  I also think that not talking about these ideas and practices of power and powerlessness in the India context is also a form of upper casteism.  Challenge me if you differ with me Mr. Amartya Sen, the Nobel Laureate.

Leave a comment

Filed under For Social Justice

Is it wrong to demand Representative Telangana (samaajika telangana)?

సామాజిక తెలంగాణాను కోరడమే నేరమా?

(ఈ వ్యాసాన్ని నేను గుర్రం సీతా రాములుతో కలసి రాయడం జరిగింది. కొన్ని మార్పులతో 18 ఫిబ్రవరి 2010 సూర్య పత్రికలో ప్రచురితమైనది.)
ప్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం నేడు ఒక నిర్ధాయక దశకు చేరుకున్న నేపథ్యంలో ఇటీవల ఫిబ్రవరి 7 వ తేదీన జరిగిన విద్యార్ధి పొలికేకలో, పొలిటికల్ జే ఏ సి లో వివిధ కుల సంఘాల జే ఏ సి లు నేడు ఉద్యమంలో కీలకమయిన పాత్ర పోషించడానికి అనిర్వచనీయమయిన స్పూర్తిని అందించిన మాదిగ దండోరా నాయకుడు, పొలిటికాల్ జే ఏ సి లో నిర్ణాయక పాత్ర పోషిస్తున్న కృష్ణ మాదిగపై జరిగిన దాడి అత్యంత హేయమయిన చర్య. ఈ చర్యపట్ల తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని నడుపుతున్న నాయకులు, పౌర హక్కుల సంఘాలు, కొందరు దళిత మేథావుల ఉదాసీనతను ఎలా ఆర్థం చేసు కోవాలి?

తర తరాలుగా ఈ కుల సమాజంలో సామాజిక పెత్తనం కోసం రాజ్యాధికారం కోసం అగ్ర వర్ణాలు జరుపుతున్న, కొనసాగిస్తున్న కుయుక్తులు; రాజ్యాధికార ప్రాతినిథ్యం కోసం, సామాజిక సమానత్వం కోసం, సామాజిక న్యాయం కోసం అట్టడుగు కుల – వర్గాలు సాగిస్తున్న పోరాట క్రమంలో కృష్ణ మాదిగ మీద మొన్న జరిగిన దాడిని అర్థం చేసుకోవాలి. అయితే, అట్టడుగు కుల వర్గాలపై ఆధిపత్య అగ్ర కులాల జరిపించే దాడులు, చేసే అవమానాల పరంపరలో నిన్న జరిగిన దాడి మొదటిది కాదు, చివరిదీ కాదు.

సామాజిక సమానత్యం కోసం పాటుపడే యే అణగారిన కుల-వర్గ ప్రతినిధి అయినా అవమనాలకు లోనవుతాడు. ఫూలే – అంబేద్కర్ జీవిత అనుభవాలనుండి మనం అర్థం చేసుకోవలసింది ఇదే. నాడు ఫూలే- అంబేద్కర్ లాంటి ఎందరో నాయకులు ఎన్నో అవమానాలకు, తిరస్కారాలకు గురై తాము వ్యక్తిగతంగా లబ్ది పొందకున్నా తదనంతరం తమ జాతి భవిష్యత్తు కోసం ఆలోచించారు. కాని జగజ్జీవన్ రాం లాంటి నాయకులు జాతి ప్రయోజనాలను తుంగలో తొక్కి, వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలకు పెద్ద పీట వేసుకునడాన్ని మనం మరువకూడదు. కృష్ణపై జరిగిన దాడిని దళిత నాయకులుగా చెలామణిలోనున్న చాలామంది కుహనా మేథావులు ఖండించక నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు ఉండడాన్ని వారు జగజ్జీవన్ రాం పాత్రను సమర్థవంతంగా పోషిస్తున్నట్లుగా మనం అర్థం చేసుకోవాలి. అయితే, దళితుల పోరాటాల కాల గమనంలో అంబేద్కర్ స్థానం చెక్కు చెదరని సుస్థిరతను సంపాదించుకుంటే, జగజ్జీవన్ రాం స్థానం మసకబారి పోయినట్లుగా; అంబేద్కర్ సిద్థాంతాల వెలుగులో వర్తమాన సామాజిక న్యాయ పోరాటాలకు సిద్థాంత భూమికను అందిస్తున్న కృష్ణ మాదిగ పేరు చరిత్రలో స్థిరస్థాయిగా నిలబడి, పేరుకే అంబేద్కర్ వాదాన్ని- ఆచరణలో జగజ్జీవన్ రాం తత్వాన్ని అంది పుచ్చుకున్న నేటి దళిత మేథావుల పాత్రలు కాలక్రమంలో కనుమరుగయి పోతాయి అనడంలో ఎట్టి సందేహం లేదు.

తెలంగాణ పొలిటికల్ జే ఏ సి లో రాజకీయ పార్టీల ద్వంద వైఖరి పట్ల కేసిఆర్ ఉదాసీనత పలు అనుమానాలకు తావిస్తూంది. అదే విధంగా, రాజకీయ నాయకుల మీద ఒత్తిడి తీసుకొని రావడంలో పొలిటికల్ జే ఏ సి మెతక బారితనం ఒక పట్టాన అర్థం కావడంలేదు. ఎందుకంటే సమైక్యాంధ్ర ప్రజా ప్రతినిధులు ఇరవై నాలుగు గంటల్లొనే రాజీనామాలు చేస్తే, తెలంగాణాలో ఆ రాజీనామాల కార్యక్రమం యిప్పటికీ ఒక కొలిక్కి రాకపోగా, అదో పెద్ద ప్రహసనంగా మారడం ఇక్కడి ప్రజా ప్రతినిథులకు ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం కంటే వారి పదవులే ప్రియమైనట్లుగా తేట తెల్లమవుతుంది. ఈ విషయాలపైననే ఇటీవల జరిగిన జే ఏ సి సమావేశాల్లో రెండుసార్లు కృష్ణ మాదిగ వేసిన ప్రశ్నలు అక్కడ ఉన్న రాజకీయ పార్టీల నాయకులను ఇబ్బందులకు గురి చేశాయి. అంతే కాకుండా, గత కొంత కాలంగా పొలిటికల్ జే ఏ సి మీద అత్యంత స్పష్టతతో నిర్మాణాత్మకమైన విమర్శ పెట్టగలిగిన వ్యక్తి అతనే కనుక మొదటి నుండి జే ఏ సి లో అతనిని పక్కకు పెట్టాలనే అగ్రకుల కుతంత్ర వాదనను అగ్రకుల మీడియా చాలా బలంగా వినిపిస్తూనే ఉంది.

యాభై యేళ్ళ ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమ ప్రస్థానంలో, ఆ సమస్యను ప్రజలల్లోకి తీసుకెళ్ళడంలో, దానిని రాజకీయ ప్రక్రియ నుండి ఒక జాతీయ పొరాటంగా మరల్చడంలో భాగంగా తగిన స్పూర్తిని అందిచడంలో అన్ని శక్తులూ – ముఖ్యంగా బూర్జువా పార్టీలు, విప్లవ పార్టీలు – వైఫల్యం చెందాయి. ఆ క్రమంలో కే సి ఆర్ మొదలు పెట్టిన రాజకీయ ప్రక్రియ సరైన ఫలితాన్నివ్వలేక పోయింది. అయితే అతని ఆమరణ నిరాహర దీక్ష భూమికగా ఇప్పుడు తెలంగాణ ఉద్యమ నాయకత్వం విధ్యార్థుల చేతులలోకి పోవడం ఆధిపత్య కులాలకు మింగుడుపడడం లేదు. ఆ విద్యార్థి ఉద్యమం కూడా ఒక మహోన్నతమైన ప్రజా ఉద్యమంగా మారింది. తెలంగాణ పోరాట క్రమంలో యిదొక చారిత్రక మలుపు.

అయితే, విద్యార్థి ఉద్యమాన్ని తమ చెప్పు చేతలలోకి తీసుకోవడానికి అగ్రవర్ణ రాజకీయ పార్టీలు పడరాని పాట్లు పడుతున్నాయి. ఉస్మానియ విద్యార్థి జే ఏ సి లో ఆ పని సాధ్యం కాలేదు. ఎందుకంటే అక్కడ నాయకత్వం వహిస్తున్నవారిలో అత్యధికులు అట్టడుగు కుల వర్గాలకు చెందినవారే. పైపెచ్చు తమ జే ఏ సిలో రాజకీయ పార్టీల జోక్యాన్ని నిర్ద్వందంగా ఆ విద్యార్థులు తిరస్కరించారు. ఆర్ట్స్ కాలేజీలో విజయవంతంగా జరిగిన విద్యార్థి గర్జనే యిందుకు ప్రబల నిదర్శనం.

ఈ క్రమంలో, దాదాపు పదకొండు యూనివర్శిటీలనుండి ఇరవై ఒక్క రోజులపాటు రెండు బృందాలుగా మూడు వందల మంది విద్యార్థులు కాళ్ళకు సరైన ఆచ్చాదనలు లేకుండా దాదాపు పన్నెండు వందల కిలో మీటర్ల పైగా పాద యాత్ర చేసే క్రమంలో, కాళ్ళకు పుండ్లతో, ఈగల్లో దోమల్లో కటిక నేల పైన నిద్రలేని రాత్రులు గడుపుకుంటూ, వందలాది గ్రామాల్లో లక్షలాదిమంది ప్రజలను చైతన్య పరుస్తూ పొలికేకకు ఓరుగల్లుకు చేరుకున్నారు. ఆ విద్యార్థులు ఒక బహిరంగ సభ పెట్టుకుని తమ అనుభవాలను పంచుకొనడంతోపాటు, భవిష్యత్తు కార్యాచరణను ప్రకటించుకోవాడానికి ఏర్పాటు చేసుకున్న సభలో, కూర్చోనడానికి – నిలబడడానికి కూడా అవకాశం లేకుండా చేసి వారిని అవమానించారు.

పాద యాత్ర చేసిన విద్యార్థులను సభకు పరిచయం చేసే కనీస మర్యాదను కూడా విస్మరించి, సభ పోస్ట్లర్లపైన ఎవరెవరి పేర్లుండాలో, వేదికపైన ఎంతమందుండాలో, ఆ ఎంత మందిలో ఏ కులస్తులుండాలో, ఎంతసేపు మాట్లాడాలో లాంటి అన్ని అంశాలపైన తమ పెత్తనాన్ని చెలాయించబోయారు. అందుకోసం కే యూ జే ఏ సి కి డబ్బులు ఎర జూపెట్టారు. దానికి తోడు కే యూ జే ఏ సి అభిప్రాయానికి వ్యతిరేకంగా కృష్ణ మాదిగను ఎట్టి పరిస్థితులలోనూ పోలికేక సభకు పిలువ వద్దని తనకు అనుకూలురయిన విద్యార్థి నాయకులను హైదరాబాద్ కు ప్రత్యేకంగా పిలిపించుకుని ఉచిత సలహా ఇవ్వడమే గాక; వక్తలకు కోర్టునుండి అనుమతి తీసుకునే క్రమంలో కృష్ణ మాదిగ పేరు విద్యార్థి జే ఏ సి సూచించినప్పటికీ ఉద్దేశపూర్వకంగా అతని పేరును చేర్చక పోవడం అగ్రవర్ణ కుయుక్తులలో భాగంగానే అర్థం చేసుకోవాలి. పోలికేకలో విద్యార్ధులు వినలేదు కాబట్టే ఎలాగైనాదాడి చేయించాలని భావించారు. కేయూలోని కొంతమంది అధ్యాపకులు, ప్రొఫసర్ జయశంకర్, దేశపతి శ్రీనివాస్ మాట్లాడినంత సేపు ప్రశాంతంగా ఉన్న సభా ప్రాంగణం వారి ప్రసంగం పూర్తయ్యి, కృష్ణ మాదిగ ప్రసంగం మొదలుపెట్టి పెట్టగానే ఇసుకతో నింపిన వాటర్ పాకెట్స్, రాళ్ళు, కర్రలు, వాటర్ బాటిల్స్ తో అకస్మాత్తుగా అగ్రకుల కిరాయి విద్యార్థులు ఉన్మాదుల్లా దాడి చేశారు. కేవలం రెండే రెండు నిమిషాలలో జరిగిన ఈ దాడి ముందుగా రూపొందించుకున్న పథకంలో భాగమేనని వేదికకు కేవలం కొన్ని అడుగుల దూరంలోనున్న మాకు స్పష్టంగా కనిపింది.

ఈ దాడిని, దానిని మీడియాలో చూపించిన క్రమాన్ని గమనించినట్లయితే కొన్ని విషయాలు స్పష్టంగా అవగతమవుతాయి. ఒకటి, రాబోయే తెలంగాణ రాష్ట్రంలో అట్టడుగు కుల – వర్గాలకు వారి వారి జనాభా దామాషా ప్రాతిపదికన రాజ్యాధికారంలో భాగం కావాలని డిమాండ్ చేస్తున్న వారి ఆకాంక్షల గొంతు నొక్కే క్రమం; రెండు, మహోన్నతంగా సాగిన విద్యార్థి పాద యాత్రను మీడియా ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా కవర్ చేయక పోవడం అటుంచి, సంఘటన వల్ల ఉద్యమానికి మేలు జరుగక పోగా విచ్చిన్నం చేసే చర్యగానే భావించదగిన దాడిని పదే పదే ప్రసారం చేయడం అనేది ఆంధ్ర – అగ్రవర్ణ మీడియాతో తెలంగాణా రాజకీయ నాయకులు మమేకమయ్యి చేసిన కుట్రపూరిత పథకంలో భాగమే. ఈ సంధర్భంగా ఇంకొక విషయాన్ని సుస్పష్టంగా చెప్పుకోవాలి. ఉద్యమంలో వందలాది మంది చనిపోయినప్పటికీ వారిని స్మరించకుండా ఒక్క వేణుగోపాల్ రెడ్డినే పదే పదే స్మరిస్తూ పాట పాడడం, మిగిలిన వందలాది అట్టడుగు కుల వర్గాల వారిని విస్మరించడం వెనుక బలిదానాలకి సైతం కులం ఉందనే విషయం రుజువు చేస్తుంది.

అసలు పొలిటికల్ జే ఏ సి తో కృష్ణ మాదిగకు ఉన్న ప్రధాన వైరుధ్యమేమిటి? కేవలం అతని మాటలు మాత్రమే ఎందుకు చర్చనీయాంశమవుతున్నాయి? దీనిని పరిశీలిస్తే అతని ప్రధాన లక్ష్యం ‘సామాజిక తెలంగాణ’ మేనని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. గతంలో భూసంస్కరణలు అమలులో భాగంగా జరిగిన భూపంపిణీలో అత్యథిక భాగం ఈ రాష్ట్రంలో ఆధిపత్య కులాలకే చేరినవి. ఆ భూమిని తమ గుత్తాధిపత్యంలోకి తెచ్చుకున్నట్లుగానే రాజ్యాధికారాన్ని కూడా తమ గుప్పెట్లోకి తెచ్చుకోగలిగారు. రేపు తెలంగాణాలో ఇది పునరావృతం కాకుడదని, అణచివేతకు గురి కాబడిన కుల – వర్గాల వారికి, ఆదివాసీలకు, మత మైనార్టీలకు పరిపాలనలో, వనరుల పంపిణీలలో సరి అయిన ప్రాతినిథ్యం లభించాలన్న డిమాండే అతని మీద దాడికి పురి గొల్పి ఉండొచ్చు. అంతే కాకుండా, ‘తెలంగాణను ఎవడూ యుద్దం చేసి గెలవలేదు. తెలంగాణలో జరిగిన అన్ని అక్రమాలు ఇక్కడి అగ్ర కుల, ఆధిపత్య వర్గాలకు చెందిన పెద్ద మనుష్యుల కనుసన్నలలోనే జరిగినవి. ఉదాహరణకు, ఇక్కడి భూములను బయటి వారు కొనకూడదు, అమ్మకూడదు అనే నిబంధన ఉన్నప్పటికీ, దానిని తుంగలో తొక్కి వేలాది ఎకరాల భూమిని బయటి వారి చేతుల మీదుగా హస్తాలు మారడానికి సహకరించినది కూడా ఇక్కడి దొరలే. కేవలం అధికార దాహం, అగ్రకుల దురహంకారం నాటి నుంచి నేటి వరకు ఈ నేల విముక్తికి ప్రధాన అడ్డంకులుగా మారాయి. ముఖ్య మంత్రి పదవిపై వ్యామోహంతోనే నాటి తెలంగాణ ప్రజా సమితీని మర్రి చెన్నారెడ్డి కాంగ్రేసు పార్టీలో వీలీనం చేశాడు. నేడు రాబోయే తెలంగాణ రాష్ట్రంలో కేవలం రాజ్యాధికారమే ప్రధాన లక్ష్యంగా అగ్ర కులాలు పావులు కదుపుతూ రాజీనామాలు చెయ్యడానికి వెనుకాడుతున్నాయని’ పలు సందర్భాలలో కృష్ణ మాదిగ పేర్కొనడం సహించని కొందరు అతనిపైకి దాడికి పురికొల్పేరనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. తెలంగాణ ఉద్యమం ఇంత కాలం దొరల ఆధిపత్యంలోనే ఉందని, తెలంగాణా వస్తే ఆదే ఆధిపత్యం కొనసాగుతుందనే సత్యం కృష్ణ మాదిగ మీద జరిగిన దాడి దృఢ పరుస్తుంది.

ఆధిపత్య కులాలలో ఉన్న అభ్యుదయవాదులు, విప్లవకారులు, హక్కుల సంఘాల నాయకులు బడుగు బలహీన కుల – వర్గాల వారిపై రాజ్యం చేసే హింసను పలు సందర్భాలలో ఖండించడాన్ని మనం చూస్తూనే ఉంటాము. అదే సందర్భంలో, ఆ నాయకుల కుల స్వభావాన్ని సూటిగా ప్రశ్నిస్తున్న సత్యమూర్తి, కలేకూరి, కృష్ణ మాదిగ లాంటి కొంతమంది దళితులపై జరిగే దాడుల పట్ల – అవి వ్యక్తులు చేసినా, రాజ్యం జరిపించినా – తమ కనీస స్పందన కూడా ప్రకటించరు. ఆ మధ్య బాడుగ నేతలు పేరుతో ఒక పత్రిక జరిపిన పరోక్ష దాడినిగాని, నిన్న వరంగల్ పొలికేక సభలో కొంతమంది జరిపించిన ప్రత్యక్ష దాడినిగాని ఖండిచక పోవడం అనేది ఆ నాయకులలో నిబిడీకృతమైన అగ్రకుల నిజ స్వభావానికి నిలువెత్తు నిదర్శనం.

తెలంగాణ వచ్చాక వచ్చే దొరల ఆధిపత్యాన్ని కూల దోయడం పెద్ద కష్టం కాదు. ఈ నేలకు కాకతీయులను ఎదిరించిన సమ్మక్క – సారక్కల శౌర్యం ఉంది. నిజాం రాజులను పారద్రోలిన శక్తి ఉంది. ఉళ్ళో తిష్ట వేసిన దొరలను గడిలనుండి తన్ని తరిమిన చరిత్ర ఉంది. రేపు వచ్చే తెలంగాణ మీద పెత్తనం చెలాయించాలనుకున్న దొరలను, అగ్రవర్ణాలను తరిమివేసి అంతిమగా అట్టడుగు కుల వర్గాల స్వప్నం – సామాజిక తెలంగాణను ఎలా సాధించుకోవాలో తెలంగాణ ప్రజలకు తెలుసు. అణగారిన కుల వర్గాలకు సరి అయిన రాజకీయ ప్రాతినిథ్యంతో పాటు, సామాజిక అసమానతలులేని, ఆర్ధిక సమతుల్యం గల సామాజిక తెలంగాణే అంతిమ లక్ష్యం అని కృష్ణ మాదిగతో పాటు వివిధ కుల సంఘాల జే ఏ సి నాయకుల ఆకాంక్ష. ఆ ఆకాంక్ష సాకారం చేసుకునే రోజు ఎంతో దూరంలో లేదు.


Filed under సామాజిక న్యాయం కోసం