Book Review on Pasunoori’s LADAAYI

This article was published in Andhra Jyothi (Vividha 01/02/2011)

ఒడువని శోకం.. ఉప్పొంగిన భావావేశం

‘మా భూమెందుకు పడావు పడ్డది?
మా అయ్యెందుకు పురుగుల మందు తాగిండు?
మా అన్నెందుకు కొలువు లేని గాయిదోడైండు?
నేనెందుకు సావుకైనా తెగిస్తున్నా..??’ అనడుగుతున్నడు పసునూరి రవీందర్.

భౌగోళిక విభజనలకు ముందు మానసిక విభజనల సరిహద్దురేఖ మీద నిలబడ్డ హృదయం సంధిస్తున్న ప్రశ్నలవి. ప్రాంతీయ చైతన్యం సామాజికంగా, సాహిత్యపరం గా నిండి ఉన్న నేల మీద ఉన్న ఏ కవి అయినా ఇవాళ సంధిస్తున్న ప్రశ్నలివే. సీమాంధ్రలో కోస్తాంధ్ర ప్రాంతానికి చెందిన ఒక సాహిత్య అధ్యయనపరునిగా, పరిశోధకునిగా ఈ దీర్ఘకవిత చదివిన తర్వాత నాలుగు వాక్యాలు రాయాలనిపించింది. విస్తృతమైన జీవన సంఘర్షణను చిత్రించడానికి తెలంగాణ కవులు అనివార్యంగా ఎంచుకుంటున్న సాహిత్య రూపం దీర్ఘకవితే. ఆ విధంగా తెలంగాణ కవి తన సుదీర్ఘ పోరాట చరిత్రను అక్షరాలకు ఎత్తడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు.

మరులుగొలిపే అతివ అందాల విందుకై అర్రులు చాచే మగాడు సృష్టించిన సాహిత్యం లాంటిది కాదు తెలంగాణ సాహిత్యం. తిండి లేక ఎముకల గూళ్ళైనవారు.. పొట్టలు అతుక్కపోయినవారు పొత్తికడుపు నుండి పెట్టిన పొలికేకలే తెలంగాణ సాహిత్యం. అందుకే ఇందులో నవయవ్వనంతో మిసమిసలాడే వరూధినిలాంటి పడతులు, పచ్చటి పైర్లు, సెలయేటి గలగలలు, కోయిలమ్మల మధుర గానాలు కనపడవు, వినపడవు. మూడుపదులు కూడా నిండకుండానే ఎండిపోయిన రొమ్ములతో ముడుతలు పడ్డ ముఖాల అమ్మలుంటారు.  నెర్రెలిచ్చిన పంటపొలాలు, ఎండిన చెరువులు, మేతలేక నీళ్లు లేక కబేలాలకు తరలే పశువులు.

ఇంతటి దారుణ పరిస్థితులలోను, మొక్కవోని ధైర్యం గల చాకలి అయిలమ్మ వీరత్వం తెలంగాణ సాహిత్యం సొంతం. బతుకంటే పోరాటమని, బతుకంటే ఆత్మాభిమానమని, బతుకంటే మానవత్వంతో జీవించడమేనని చాటిచెప్పేదే తెలంగాణ సాహిత్యం. అట్టి తెలంగాణ సాహిత్య వారసత్వాన్ని, ఒరవడిని అందిపుచ్చుకున్న కవి పసునూరి రవీందర్ గుండె గొంతుకలో నుండి ఉప్పొంగిన భావావేశమే ‘లడాయి’ దీర్ఘ కవిత.

సెలుకల మీద సిలుకలు/ఎండిన సెరువుగట్ల మీద పిట్టలు/గుంపులు గుంపులుగా…/ఎండిన బాయి గుండెకోతను/తలాకొంచెం వలపోస్తుంటయి నీళ్లు లేక పడావుపడ్డ భూమి పంటలు పండక, తిండికి మెతుకు లేక ఊళ్లో బతుకు భారమైతే కూలీ వెతుక్కుంటూ పట్టణాలకు తరలివెళ్లే అవ్వ అయ్యలను సాగనంపుతూ ఉబికి వచ్చిన కన్నీళ్లకు అక్షరరూపం ఈ దీర్ఘ కవిత. వానలు పడక ఏసిన పంటలెండిపోతే ఎదురింటి ఎంకన్న తాత, పక్కింటి సోమన్న కాక, పంటలకు పెట్టవలిసిన పురుగుల మందు తమ నోట్లో పోసుకొని నురుగులు కక్కుకుంటూ ఎందుకు చనిపోతున్నారో ఒంటరిగా చేసుకున్న సుదీర్ఘ ఆలోచనే ఇదంతా.

‘లడాయి’ దీర్ఘకవిత ఛిద్రమైన నేటి తెలంగాణ గ్రామీణ ముఖచిత్రాన్ని, సీమాంధ్ర ఆధిపత్యాన్ని, తెలంగాణ విద్యార్థుల పోరాట పటిమను ఆవిష్కరించింది. అందులో మనకు ఆకలికేకలు వినబడుతాయి. ఎముకల గూళ్లుగా మారిన రైతన్నలు, బీడుపడి నెర్రెలిచ్చిన భూములు కనబడతాయి. కన్నబిడ్డల్ని సైతం అమ్ముకునే అమ్మలు కనపడతారు. తాను పుట్టిన నేల మీద రెండు నదులు ప్రవహిస్తున్నప్పటికీ అందులోని నీళ్లు ఎందుకు దక్కడంలేదో ఒక తాత్విక చింతనను కవిత్వమై కురిపిస్తాడు. సుభిక్షంగా ఉండాల్సిన గడ్డ, క్షామంతో ఆకలికేకలతో అల్లాడుతున్నది.

ఉబికివస్తున్నదుఃఖాన్ని పంటిబిగువున ఆపుకుంటూ చెప్తాడు తమ నోటికాడి కూడులాంటి గోదావరి నీళ్లను కాజేస్తున్నవాడికి, తన కన్నీటిగాథ పట్టదు. ఒక్క పంటకోసమే తెలం గాణ రైతుకి చాలా కష్టమైతుంటే, ఆ నీళ్లను దోచుకపోయినోడికి మూడేసి పంటలు పండించడం ఏమి న్యాయమని ఆ గోదావరినే ఆ్రర్థంగా నిలదీస్తాడు పసునూరి.

గల గల మాటల/స్మృతిరూపమా.. గోదారి తల్లీ/మా దూప కూడా తీర్చని అందాల జాబిల్లీ! నీ నిండా పారుతున్నవి నీళ్లు కావు/అవి మా కన్నీళ్లు -అంటాడు.

పాఠ్యపుస్తకాలలో కోస్తాంధ్ర వారి సాంస్కృతిక విషయాలకు సంబంధించిన పాఠాలు మాత్రమే ఉండి తాము పుట్టి పెరిగిన సాంస్కృతిక వాతావరణానికి సంబంధించిన విషయాలు ఎక్కడా లేకపోవడమే తెలంగాణ పట్ల కోస్తాంధ్ర వారు ఆచరిస్తున్న అంటరానితనమంటాడు.

అర్థం కాని అట్లతద్ది పండుగ/ నా పుస్తకంలకు ఎట్లచ్చిందో/నా బతుకమ్మ పండుగ అంటరానిదెట్లయ్యిందో/ఒక్క పీరియడ్‌లోనైనా చెప్పలేదెందుకు సారు?! -అంటాడు. న్యాయం కావాలని రోడ్డెక్కిన వారిని నేరగాళ్లుగా హింసించడాన్ని ఖండిస్తాడు. పట్టుపడని లౌక్యాన్ని, పాలుపోని కోపాన్ని అక్షరాలకెక్కిస్తాడు. మా డొక్కల ఊపిరి ఉద్యమాలనే శ్వాసిస్తది/మా గొంతులు నినాదాలను మాత్రమే ఉచ్ఛరిస్తయి/మా నోళ్లల్లో పోరాట పాటలు మాత్రమే/జీవనదులై పారుతుంటయి…

మనిషి ఎంత పేదరికాన్నైనా భరిస్తాడు కానీ, అవమానించడాన్ని, అంటరానితనాన్ని ఆపాదించడాన్ని మాత్రం భరించలేడు. మన దేశంలో దళితుల పోరాటం, అమెరికాలో నల్లజాతీయుల ఉద్యమాలు ఈ విషయాన్నే పదే పదే చెబుతున్నాయి. ఇవాళ్టి తెలంగాణ ఉద్య మం కూడా ఈ సత్యాన్నే ప్రకటిస్తున్నది.

తెలంగాణ అంతలా ఆగ్రహించేదాకా, ఆవేశపడడంలో, ఆక్రోశపడడంలో గల కారణాలకు మూలమని సీమాంధ్రీయులను కాస్త కటువుగానే అడుగుతున్నాడు. ఎముకల గూళ్లుగా మిగిలి/బక్కరైతుల దుఃఖం వినండి/తిరిగిరాని శవాలవుతున్న/ పాలమూరు కూలీల కన్నీళ్ల తడిని తాకండి/తిండికోసం/కన్న బిడ్డలనమ్ముకునే పేదరికాన్ని/నిండు మనసుతో గుండె తడమండి/చేతికండిన కొడుకుల్ని/ఉద్యమాలకు అంకిత మిచ్చి/గుడ్డి దీపం వెలుగులో/కుమిలి యేడుస్తున్న తల్లుల/ఒడవని శోకంరా మా తెలంగాణ -అంటున్నాడు.

ముసుగులు తొలగించమని సీమాంధ్రీయులను పసునూరి అడుగుతూనే తెలంగాణ వాకిళ్లు కళకళలాడుతుంటే, తెలంగాణ జెండా రెపరెపలాడాలంటున్నాడు. బంతిపూత అందాలను చూసి పాలబుగ్గల పసిపిల్లలు ముసిముసిగా నవ్వుకుంటూ, కేరింతలు కొడుతున్న సుందర స్వప్నాన్ని కంటున్నాడు పసునూరి తన ‘లడాయి’ కవితలో. ప్రజా ఉద్యమాన్ని ప్రేమించే, అభిమానించే వారందరూ చదువతగింది ఈ ‘లడాయి’.

– సాంబయ్య గుండిమెడ
పాలక్కాడ్, కేరళ,
‘లడాయి’ తెలంగాణ దీర్ఘ కవిత, కవి: పసునూరి రవీందర్
ఒరవ్వ ప్రచురణలు, ప్రతులకు: అన్ని పుస్తక కేంద్రాలు, వెల: 25/-

7 Comments

Filed under సామాజిక న్యాయం కోసం

7 responses to “Book Review on Pasunoori’s LADAAYI

  1. manchiga rasinavu tammi pasunuri

  2. Y.Hanocvardhan

    Dear Friends,
    The feelings of untouchability could not be changed by Act of Parliament unless it comes into implementation by elders of all communities. Dalit is dalit whereever he/she was dwelling.

    Y.Hanocvardhan
    Legal Secretary
    All India SC/ST/BC/Minorities Emp.federation

  3. Santhi Swaroop Sirapangi

    I haven’t gone through the book of Mr. Pasunooori Ravindra. Any how, by going through this post, came to a vivid analysis, how the poem must have gone through in the book.

    But wondering… you can present a political analysis on the Telangana issue, by taking into consideration the latest political developments, in addition to this review of book. Of course, as a lover of literature, you may be happy to review this small, but powerful book. But, again, on the other side of your academic carrier you are also a political scientist or a student of politics. So, taking into consideration the changed or changing political scenario, writing a article can be a better thing too. Any how, a year back you have written an article on Telangana issue, by putting forward ideological proportions….that dalits/dalit bahujans can capture political power, in a separate Telangana. So, bringing a new article on the present Telangana political situation can be a better thing, in the days to come. I hope, you will get some time to ponder over on this issue and determine to write.

  4. Santhi Swaroop Sirapangi

    I think its also time to write another article on Prajarajyam Party too, by taking into consideration, that one of your previous article on Prajarajyam party was covered by Economic and Political Weekly (EPW). As Prajarajyam Party, under the leadership of Mr. (Dr., Megastar, Padmasree) K. Chiranjeevi has decided to merge with the Indian National Congress (INC), its time to bring another analysis, in addition to the previous article covered by EPW.

    So, you seems to be having lot of work to do…, in addition to this literary appreciation!

    • Sam Gundimeda

      Thank you Santhi,

      For your mails of appreciation. I am also pondering over the issue on PRP and surely will do something about it in the coming days. Literature and politics are two eyes of my pen and I cannot neglect one at the cost of the other. The article that came in Andhra Jyothi on Ladiyi was a minor part of a lengthy article. I have sent this article to BASA megazine and also included in my forthcoming book Saamajika Nyayam Kosam (For Social Justice).
      Take care and best wishes
      As ever
      Sam.

      • Santhi Swaroop Sirapangi

        Yes Sam, I know that Literature and Politics are your two genuine interests!

        Looking forward to see your intending article/s on Prajarajyam…, from political perspective/s, especially.

  5. పసునూరి అక్షరం తూటాల్లా గుండెకు తాకుతయి. ఆ అక్షరాల్లో ఆవేశం, ఆవేదన, దుఃఖం అన్నీ ఉంటయి. రవన్న పోరుతెలంగాణ డాట్‌ కమ్‌ కృతజ్ఞతలు

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s